IRATA (Industrial Rope Access Trade Association), endüstriyel iple erişim için uluslararası eğitim, değerlendirme ve saha uygulama çerçevesidir. Türkiye’de birçok kurumsal şartname IRATA dilini kullanır.
Üç seviye vardır. Level 1: Level 3 gözetiminde belirtilen işleri yapar, ekipmanını kullanım öncesi kontrol eder, basit iniş kurtarmasına yardımcı olur. Level 2: re-anchor, deviation, gerilmiş hat ve daha karmaşık kurtarma/hauling. Level 3: yöntem/risk uygulaması, ileri rigging-kurtarma, güncel ilk yardım; saha safety supervisor rolü.
Sertifika tüm seviyelerde değerlendirme tarihinden itibaren üç yıl geçerlidir. Yenilemede değerlendirme öncesi en az dört gün eğitim aranır. Üst seviyeye geçişte en az bir yıl deneyim ve logbook’ta 1000 saat; 180 günden uzun boşlukta refresher gerekir (TACS).
ICOP ilkesi: ekip en az iki kişi, biri Level 3; çift koruma (working + backup); yalnız çalışma yok. Brifingde hava, ankraj, alan emniyeti, radyo ve kurtarma rolleri konuşulmadan ipe çıkılmaz. Kart “sahada görünür sistem” olmadan yeterli güvenlik kanıtı değildir.
SPRAT benzer seviye dilini kullanır; eğitim merkezi ve bölgesel kabul pratikleri farklılaşabilir. Şartnamede hangi çerçevenin istendiği net yazılmalıdır. Teknik saha felsefesi (çift emniyet, süpervizyon) büyük ölçüde örtüşür.
Türkiye bağlamı: 6331 ve yapı işleri yüksekte çalışma hükümleri eğitim, ehil gözetim ve uygun donanımı işveren yükümlülüğüne bağlar. IRATA belgesi bu yasal çerçeveyi iptal etmez; saha uygulamasını disipline eder.
Satın alma kontrolü: güncel kart, Level 3 kimliği, logbook disiplini, üçüncü şahıs sigortası, yazılı keşif/risk, çift emniyet taahhüdü, kurtarma planı, ekipman muayene kaydı, fiyat kırılımı.
Yapılır: belge + saha birlikte doğrulama, stop-work yetkisi. Yapılmaz: süresi dolmuş kart, Level 3’süz ekip, fotokopi ile yetinme, “idare eder” havada ısrar.
SSS — Level 3 neden kritik? Çünkü brifing, stop-work, kurtarma ve yöntem kararının sahadaki sahibi odur. “Ekipte Level 2 var” bu rolü karşılamaz.
Operasyon: Buddy check, alan emniyeti, tool lanyard ve kenar koruma günlük disiplindir. Limit üstü rüzgâr, yıldırım veya yetersiz ankrajda Level 3 stop-work uygular.
Saha disiplini: Brifing (hava, ankraj, alan emniyeti, radyo, kurtarma rolleri), buddy check, tool lanyard ve kenar koruma ipe çıkmadan önce tamamlanır. Limit üstü rüzgâr, yıldırım, buz veya yetersiz ankrajda Level 3 stop-work uygular.
Özet: IRATA bir kart markası değil; eğitim–değerlendirme–süpervizyon zinciridir. Tepe Dış Cephe; 20 yıllık tecrübe, 25 iple erişim + 5 cam-metal uzman kadro, IRATA sertifikaları ve Level 3 personelleriyle Türkiye geneli dış cephe hizmeti sunar. Sahada PETZL sınıfı ekipman ve SPRAT/IRATA çift emniyet prensipleriyle çalışır; güvenlik pazarlığı yapılmaz.
Kaynak: IRATA ICOP/TACS, ilgili EN KKD normları (1891, 361, 362, 12841, 795), Türkiye 6331 / yapı işleri İSG, gerektiğinde ICAR MEDCOM. Uydurma istatistik yoktur; proje özelinde keşif ve üretici talimatı önceliklidir.
