Soğuk hava deposu ve gıda üretim tesisi, çatı açısından diğer sanayi yapılarından iki noktada ayrılıyor. Birincisi fizik: buhar basıncının yönü tersine dönebiliyor. İkincisi hukuk: çatının iç yüzeyi doğrudan bir hijyen şartına tabi.
Yönetmelik Çatının İç Yüzeyini Tarif Ediyor
Gıda Hijyeni Yönetmeliği, gıda işletmelerinin genel şartlarını sayarken zemin ve duvardan sonra tavanı da ele alıyor. Metin şunu istiyor: tavanlar veya tavan olmayan yerlerde çatının iç yüzeyinin ve çatıdaki veya tavandaki yapı elemanlarının ve donanımların kir birikimini önleyecek, yoğunlaşmayı ve istenmeyen küflerin gelişmesini, parçacıkların düşüşünü azaltacak biçimde olması gerekir.
Aynı bölüm duvar yüzeylerinin su geçirmez, emici olmayan, yıkanabilir ve toksik olmayan malzemeden olmasını, pencere ve diğer açıklıkların kir birikimini önleyecek şekilde inşa edilmesini de şart koşuyor.
Bu maddeler çatı işini teknik bir tercih olmaktan çıkarıyor. Bir gıda tesisinde çatının altında yoğuşma görülüyorsa, bu bir yapı sorunu olmakla kalmıyor; denetimde karşınıza çıkabilecek bir uygunsuzluk hâline geliyor. Aynı şekilde yoğuşmanın beslediği küf, paslanan bir vida başından düşen parçacık ve kir tutan bir yüzey de aynı maddenin kapsamına giriyor.
Buhar Basıncının Yönü Tersine Döndüğünde
Normal bir binada kışın iç ortam sıcak ve nemli, dış ortam soğuk ve kuru oluyor; buhar içeriden dışarı doğru ilerliyor ve buhar kesici yalıtımın sıcak tarafına, yani iç tarafa konuyor.
Soğuk hava deposunda tablo tersine dönüyor. İçerisi dışarıdan soğuk olduğunda buhar dışarıdan içeri doğru itiliyor. Bu durumda buhar kesicinin konumu da değişiyor; yanlış tarafa konmuş bir buhar kesici, nemi yalıtımın içinde hapsediyor. Islanan yalıtım ısıl performansını kaybediyor, soğutma yükü artıyor ve sorun enerji faturasında görünmeye başlıyor.
Bu yüzden soğuk hacimlerde çatı kesiti, deponun hedef sıcaklığı bilinmeden çizilmiyor. Artı dörtte çalışan bir meyve sebze deposu ile eksi yirmi beşte çalışan bir şoklama deposu aynı kesiti kullanmıyor. Mevcut bir binada müdahale ediliyorsa önce iç sıcaklık rejimi, sonra mevcut katman sırası tespit ediliyor.
Panel, Derz ve Temizlenebilirlik
Gıda tesislerinde iç yüzey genellikle yalıtımlı metal panelle kuruluyor. Panelin kendisi su geçirmez ve yıkanabilir oluyor, ama sistem panelden ibaret kalmıyor.
| Nokta | Aranan |
|---|---|
| Panel derzleri | Boşluksuz birleşim; açık derz kir ve nem tutuyor |
| Panel-duvar ve panel-tavan köşeleri | Temizlenebilir dönüş; keskin iç köşe kir biriktiriyor |
| Vida ve bağlantı başları | Korozyon yok; paslanan baş parçacık düşmesi riski |
| Askı ve donanım geçişleri | Sızdırmaz geçiş; her delik bir yoğuşma köprüsü |
| Aydınlatma armatürleri | Sızdırmaz gövde; üstünde kir birikmeyen biçim |
Tavan panelinin üstü de bakım alanı. Panel üstünde kalan boşluk havalandırılmıyorsa orada nem birikiyor ve panel üst yüzeyinde korozyon başlıyor. Aşağıdan bakıldığında hiçbir şey görünmediği için bu arıza genellikle çok geç fark ediliyor.
Panel yüzeyi ve derz bakımında kullandığımız yöntem için kompozit panel tamiri sayfasına bakabilirsiniz; çatıdaki su yalıtımı tarafı için endüstriyel çatı su yalıtımı yazımız kapsamı anlatıyor.
Üretim Sürerken Müdahale
Gıda tesisinde çalışma izni, diğer sanayi yapılarına göre daha dar. Üretim sahasının üstünde açık çalışma yapılmıyor; bölge ya üretim durduğunda ya da sahadan ayrılmış bir koruma kurulduktan sonra açılıyor. Toz üreten işler ile sıcak uygulamalar ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Çalışma sonrası temizlik de işin parçası oluyor. Çatıdan düşen malzeme artığı, mastik parçası ya da metal talaşı üretim sahasına ulaşmayacak şekilde toplanıyor; bu kalemi teklifte ayrı satır olarak gösteriyoruz.
Tesisiniz için keşif isterseniz dış cephe izolasyon ve su yalıtımı sayfamızdan kapsamı görebilir, iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Gıda tesisinde çatının iç yüzeyi için mevzuat ne diyor?
Gıda Hijyeni Yönetmeliği, tavanların veya tavan olmayan yerlerde çatının iç yüzeyinin ve çatıdaki yapı elemanlarının kir birikimini önleyecek, yoğunlaşmayı ve istenmeyen küflerin gelişmesini, parçacıkların düşüşünü azaltacak biçimde olmasını istiyor. Yani çatı altındaki yoğuşma bir konfor meselesi olmaktan çıkıyor, denetimde karşınıza çıkabilecek bir uygunsuzluk hâline geliyor.
Soğuk hava deposunda buhar kesici nereye konur?
İç ortam dış ortamdan soğuk olduğunda buhar dışarıdan içeri doğru ilerliyor ve buhar kesicinin konumu normal bir binadakinin tersine dönebiliyor. Yanlış tarafa konmuş buhar kesici nemi yalıtımın içinde hapsediyor; ıslanan yalıtım ısıl performansını kaybediyor ve soğutma yükü artıyor. Kesit, deponun hedef sıcaklığı bilinmeden çizilmiyor.
Artı dörtteki depo ile eksi yirmi beşteki depo aynı çatıyı kullanır mı?
Kullanmıyor. Hedef sıcaklık düştükçe hem yalıtım kalınlığı hem buhar dengesi değişiyor. Mevcut bir binada müdahale edilecekse önce iç sıcaklık rejimi, sonra mevcut katman sırası tespit ediliyor; kalınlık kararı bu ikisinden sonra veriliyor.
Tavan panelinin üstü kontrol ediliyor mu?
Ediliyor. Panel üstünde kalan boşluk havalandırılmıyorsa orada nem birikiyor ve panelin üst yüzeyinde korozyon başlıyor. Aşağıdan bakıldığında hiçbir belirti görünmediği için bu arıza çoğunlukla geç fark ediliyor; bakım turunda panel üstü ayrı bir kalem olarak geziliyor.
