SPRAT (Society of Professional Rope Access Technicians) Kuzey Amerika kökenli seviye bazlı bir çerçevedir. IRATA uluslararası endüstriyel iple erişim birliğidir. İkisi de çift koruma, yetkinlik ve süpervizyon vurgular.
Fark pratikte: eğitim/değerlendirme merkezleri, belge formatı, logbook alışkanlıkları ve müşteri şartnamesinin hangi dili istediği. Teknik saha ilkeleri büyük ölçüde örtüşür: working + backup, ekip yapısı, kurtarma kültürü.
Türkiye’de birçok kurumsal ihale IRATA dilini kullanır. SPRAT belgeli ekipler için şartname uyumu ve eşdeğerlik sorusu peşinen netleştirilmelidir. “Logo tartışması” çift emniyet ve Level 3/süpervizyon kontrolünün yerine geçmez.
Doğru soru: güncel belge + süpervizyon + çift emniyet + kurtarma + sigorta + keşif yazısı. EN KKD sınıfları (1891, 361, 12841, 795) her iki çerçevede de ekipman diline taşınır.
Saha: brifing, buddy check, alan emniyeti, stop-work. 6331 yasal çerçeveyi belirler; uluslararası belge onu tamamlar.
Yapılır: şartnamede çerçeveyi yazmak, belgeyi sahada doğrulamak. Yapılmaz: logo ile güvenlik sistemini unutmak, belgesiz ekip.
Operasyon: Brifing, buddy check, alan emniyeti, tool lanyard ve kenar koruma günlük disiplindir. Limit üstü rüzgâr veya yıldırımda Level 3 stop-work uygular. Keşif tutanağı olmayan net fiyat ankraj sürprizi demektir.
Satın alma: güncel belge, süpervizyon kimliği, üçüncü şahıs sigortası, yazılı risk/yöntem, çift emniyet taahhüdü, kurtarma planı, fiyat kırılımı. İstanbul/Ankara/İzmir yerel koşulları keşfi yerelleştirir.
Saha disiplini: Brifing (hava, ankraj, alan emniyeti, radyo, kurtarma rolleri), buddy check, tool lanyard ve kenar koruma ipe çıkmadan önce tamamlanır. Limit üstü rüzgâr, yıldırım, buz veya yetersiz ankrajda Level 3 stop-work uygular.
Satın alma kontrol listesi: güncel IRATA/SPRAT belgeleri, sahada Level 3 kimliği, üçüncü şahıs sorumluluk sigortası, yazılı keşif/risk özeti, çift emniyet taahhüdü, kurtarma planı, ekipman muayene kaydı, fiyat kırılımı (işçilik/seyyari/gece/hava payı).
Türkiye bağlamı: 6331 sayılı İSG ve yapı işlerinde yüksekte çalışma hükümleri eğitim, ehil gözetim ve uygun donanımı işveren yükümlülüğüne bağlar. İstanbul rüzgâr/tuz, Ankara kuru soğuk/toz, İzmir nem/tuz keşfi yerelleştirir.
Özet: İki çerçeve rekabet reklamı değil; satın alma ve saha uyumu meselesidir. Tepe Dış Cephe; 20 yıllık tecrübe, 25 iple erişim + 5 cam-metal uzman kadro, IRATA sertifikaları ve Level 3 personelleriyle Türkiye geneli dış cephe hizmeti sunar. Sahada PETZL sınıfı ekipman ve SPRAT/IRATA çift emniyet prensipleriyle çalışır; güvenlik pazarlığı yapılmaz.
Kaynak: IRATA ICOP/TACS, ilgili EN KKD normları (1891, 361, 362, 12841, 795), Türkiye 6331 / yapı işleri İSG, gerektiğinde ICAR MEDCOM. Uydurma istatistik yoktur; proje özelinde keşif ve üretici talimatı önceliklidir.
